Muran ka dhashay dhimashada haweeneydii ugu d’ada weyneed caalamka

Mas’uuliyiinta dowladda Faransiiska ayaa diiday inay badelaan shahaadada dhimashada ee haweeneydii ugu da’da weyneed caalamka inta la ogyahay, inkastoo ay jiraan wax isdaba marin ay ka dhawajiyeen cilmi-baarayaal u dhashay dalka Ruushka.

Jeanne Calment ayaa dhimatay sanadka markuu ahaa 1997, xiligaas oo da’deedu ay ahayd 122 sano, balse daraasad ay sameeyeen dad u dhashay dalka Ruushka ayaa ku dooday in haweeneydaas ay dhimatay 1930 kii, sidoo kalena aysan ahayn qofka ugu cimriga dheeraa haweenka caalamka, waxayna ku andacoonayaan in gabar ay dhashay iyada oo iska dhigtay hooyadeed lagu qaldo.

Waxaa kale oo ay ku doodayaan in gabadheeda ay isu muuqaal ekeysiisay iyada, si aanan canshuur looga qaadin dhaxalkii ay ka dhimatay hooyadeed oo ay iska heysato.

Hasayeeshee khubaro Faransiis ah ayaa iska fogeeyay eedeymahaa, iyagoona sheegay in da’deedu ay tahay mid diiwaangashan oo sax ah.

Maxay dadka u dhashay Ruushka ku doodayaan?

Cilmi-baarayaal u dhashay dalka Ruushka oo lagu kala magacaabo Velery Novoselov iyo Nikolay Zak aya jaraa’id lagu daabaco cimi-baarista bishii Disemabar ku qoray in haweeneydaas ay dhimatay sanadkii 1934, xiligaas oo da’deedu ay ahayd 59 sano, balse qofka dhintay 1997 ay tahay gabadh ay dhashay, iyaduna da’deedu ay ahayd 99 sano.

Cilmi-baarayaasha waxaa kale oo ay ku doodayaan in waraaqaha aqoonsiga ee dowladda Faransiiska ay muujinayaan in indhaheeda ay lahaayen midab ka duwan midka saxda ah, taas na ay tusineyso in qofkan uusan ahayn qofkii saxda ee la sheegay in uu ugu cimri dheeraa haweenka dunida.

Waxayna intaa raciyeen in Maayarkii Magaaladii ay ku nooleyd uu arrintan ka hadlay mar hore, sheegayna in da’deedu ay ka yareyd intaas mar uu booqday.

.Lahaanshaha sawirkaGETTY IMAGES
Image captionXafiiska dacwad oogaha ee Tarascon ayaa diiday dedaalo lagu doonayay in wax laga badelo da’da ku qoran warqadda dhimashada ee Calment

Maxay Dowladda Faransiiska ka tiri?

Warbixin cusub oo ka soo baxday dhanka Faransiiska ayaa lagu sheegay in xaqiiqooyinka muujinaya in Jeanne Calment ay tahay qofkii ugu da’da weynaa hawenka caalamka ay yihiin kuwa sax ah, wararka kale na ay yihiin mala awaal an xaqiiqda ku saleysneyn.

Daraasadda ay dowladda Fransiiska ku muujisay sax ahaanshaha da’da ayaa waxa qeyb ka ahaa khabiir ku takhasusay dadka ay da’doodu ka sareyso boqolka sano, kaas oo wareystay Calment sanadkii 1990.

Waxaa uu darsay xogta asalka ah ee lagu xaqiijiyay da’da haweeneydan, waxa uu na cadeeyay in uusan jirin wax isdaba marin ah oo ku aadan da’da.

Xafiiska dacwad oogaha ee Tarascon ayaa diiday dedaalo lagu doonayay in wax lagaga badelo da’da ku qoran warqadda dhimashada ee Calment, kadib markii loo gudbiyay warbixinta.

Qof kamid ah tobanka milyan ee qof ee ku nool caalamka ayaa la sheegay in uu gaaro boqol sano iyo wixii ka badan, waxaana aad u yar in la helo qof da’diisu ay gaartay da’da Calment.

Walow laga yaabo inay jiraan dad gaaraya ama dhaafaya da’da Calment ayaa hadana waxaa adag in la helo warqado dhalasho oo muujinaya arrintaas.

Waa tuma Jeanne Calment?

.
Image captionCalment waxay dhalatay sanadkii 1875

Calment waxaa ay sanadkii 1875 ku dhalatay Magaalada Arles ee dalka Faransiiska. Haweeneydan ayaa indhaha caalamka soo jiidatay, xiligaas oo da’deedu ay marba marka ka dambeesay sii kordheesay.

Da’deedu markii ay gaartay 120, waxay dadka u sheegi jirtay in wixi hadda ka dambeeya ay sugeyso dhimasho.

Calment waxaay aad u jecleyd cabista sigaarka iyo Jukulaatada, inta la ogyahay ee la diiwaan geliyay na waxaa la sheegay inay ahayd qofkii ugu cimri dheeraa haweenka ku nool caalamka.